Επίκρουστες Σπείρες (βραχογραφήματα)


Ηρακλειά

Οι επίκρουστες σπείρες είναι ιδιαίτερα βραχογραφήματα που βρίσκονται στην Ηρακλειά και των οποίων η θέση και η λειτουργία είναι προς το παρόν άγνωστα.

Είναι συνήθως μεγάλες πέτρες που στη μία τους επιφάνεια έχουν ένα σχέδιο. Αυτό παριστάνει είτε τρεις ομόκεντρους κύκλους με μία αβαθή οπή στο κέντρο τους από την οποία ξεκινούσε μια ευθεία γραμμή που έτεμνε τους κύκλους, είτε άλλα σημάδια σχεδιασμένα πάνω σε μεγάλους βράχους.

Ο τρόπος με τον οποίο φτιάχνονταν οι βραχογραφίες ήταν το επαναλαμβανόμενο κτύπημα μιας επίπεδης επιφάνειας με αιχμηρό αντικείμενο, που μπορεί να ήταν κομμάτι σμυρίδας (υπάρχει σε μεγάλες ποσότητες σε διάφορα μέρη του νησιού).

Κυρίως πάνω σε μάρμαρο (όμοιο με εκείνο της Νάξου) γινόταν η χάραξη των βραχογραφιών της Ηρακλειάς αν και υπάρχουν και σε άλλα πετρώματα όπως ο κοινός κρητιδικός ασβεστόλιθος. Εξάλλου άλλοτε οι πλάκες είναι κινητές και άλλοτε βρίσκονται σε επίπεδους βράχους.

Οι παλαιότεροι κάτοικοι του νησιού ήταν βέβαιοι, πως αυτές οι σχεδιασμένες σπείρες πάνω στις πέτρες ήταν τα σημάδια που έφτιαχναν οι πειρατές για να βρίσκουν τους θησαυρούς, που είχαν θάψει στη γη και γι’ αυτό τις λέγανε «μπούσουλες».

Αργότερα επικράτησε η άποψη, ότι πρόκειται για καταγραφή των αστρονομικών γνώσεων των αρχαίων Κυκλαδιτών.

Μια άλλη ερμηνεία είναι ότι επρόκειτο για σημάδια των θέσεων οικισμών, νεκροταφείων ή πηγών νερού, ενώ άλλοι ερευνητές εκτιμούν ότι μπορεί να συμβόλιζαν φίδια που θεωρείτο ότι απέτρεπαν το κακό.

Όποια και να ήταν η χρησιμότητά τους, το βέβαιο είναι ότι οι επίκρουστες βραχογραφίες της Ηρακλειάς που έχουν διατηρηθεί πάνω σε πετρώματα του νησιού έρχονται κατ΄ ευθείαν από την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού στο Αιγαίο (3η χιλιετία π.Χ.).

Κάποιες «σβήνονται» καθώς έχουν βρεθεί πάνω σε χωματόδρομους, κάτι που τις καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτες.

Κάποιες είναι σε δυσπρόσιτα μέρη και αρκετές μπορεί να μην έχουν ανακαλυφθεί ακόμη.

Κάποιες, πάλι, βρίσκονται πλέον στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Απειράνθου στη Νάξο. Στην Ηρακλειά έχουν εντοπισθεί περί τις 25 τέτοιες βραχογραφίες από το 1997 μέχρι σήμερα.